Kwik in vis: wat laten onze 2025-data zien?

Recent verscheen een interessant artikel over de Europese limieten voor verontreinigingen in levensmiddelen, waaronder kwik in vis (Verordening (EU) 2023/915, 2023). Binnen Nutrilab hebben wij onze eigen analyseresultaten uit 2025 naast deze geldende normen gelegd. In totaal omvat onze dataset over 2025 84 onderzochte vis- en visproductmonsters. Hoewel het aantal monsters in onze database beperkt is en voorzichtigheid bij interpretatie dus geboden blijft, zien we wel duidelijke trends.

Hogere kwikgehalten in tonijn

In onze dataset valt op dat tonijn (een grote roofvis die hoog in de voedselketen staat) gemiddeld hogere kwikgehalten laat zien dan andere onderzochte vissoorten. Dit is in lijn met wat vanuit de wetenschap al langer bekend is: door bio-accumulatie hopen zware metalen zoals kwik zich sterker op in grotere, ouder wordende predatoren zoals tonijn en zwaardvis. Dit komt omdat juist deze soorten vissen meerdere kleinere vissen (die lager in de voedselketen staan) eten die kwik bevatten. En die kleinere vissen hebben ook weer nog kleinere soorten vissen gegeten die ook kwik bevatten. Zo stapelt het zich steeds verder op.

De gemeten waarden voor tonijn in de database van Nutrilab liggen in 2025 ongeveer tussen de 0,11 en 0,71 mg/kg. Daarmee liggen deze waarden duidelijk hoger dan bij kleinere vissoorten die lager in de voedselketen staan, zoals zalm, kabeljauw, schol of pangasius. Dat beeld bevestigt de bekende verschillen tussen grote roofvissen (zoals tonijn) en kleinere vissoorten.

Kwikvergiftiging in de praktijk

Zanger Robbie Williams onthulde in 2020 dat hij in 2017 een kwikvergiftiging opliep na het consumeren van te veel vis en dan specifiek vissoorten die hoog in de voedselketen staan, zoals tonijn. Hij consumeerde twee keer per dag deze soorten vis, wat resulteerde in de hoogste kwikwaarden die zijn artsen ooit hadden gezien. Omdat de vergiftiging bijna fataal voor hem was, stapte hij de volgende dag al over op een veganistisch dieet om van deze vergiftging te herstellen. Hoewel het zelden voorkomt dat iemand dagelijks grote hoeveelheden van zulke roofvissoorten eet, benadrukt zijn ervaring hoe ernstig kwikvergiftiging kan zijn en waarom het verstandig is de consumptie van deze vissoorten te matigen.

Geen overschrijdingen van de huidige limieten

De momenteel geldende Europese maximumgehalten voor kwik in vis, zoals vastgelegd in Verordening (EU) 2023/915, bedragen voor de meeste vissoorten 0,5 mg/kg. Voor een aantal grote roofvissen, waaronder tonijn en zwaardvis, geldt een hogere limiet van 1,0 mg/kg.

De door Nutrilab onderzochte monsters blijven binnen deze wettelijke grenzen. Ook de hoogste gemeten waarde voor tonijn (0,71 mg/kg) blijft onder de geldende limiet van 1,0 mg/kg.

Bij kleinere vissoorten (bijvoorbeeld: zalm, kabeljauw, schol of pangasius) blijven de gemeten kwikgehalten doorgaans ruim onder de geldende limiet van 0,5 mg/kg. In veel gevallen liggen de resultaten zelfs ver onder de maximaal toegestane waarden.

Ruimte voor aanscherping bij kleinere soorten?

Op basis van onze dataset lijken de kwikgehalten in kleinere vissoorten structureel laag. Dat roept de vraag op of de huidige limieten voor deze categorieën mogelijk strenger zouden kunnen zijn zonder dat dit in de praktijk tot problemen leidt.

Tegelijkertijd is het belangrijk om te benadrukken dat onze dataset nog niet groot genoeg is om daar harde conclusies aan te verbinden. Een bredere dataset over meerdere jaren, herkomstgebieden en seizoenen is noodzakelijk om dergelijke beleidsmatige overwegingen goed te onderbouwen.

In lijn met het EFSA-advies

Het advies van de Europese voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) om grote roofvissen met mate te consumeren en vaker te kiezen voor kleinere vissoorten, wordt door onze data ondersteund.

Wie regelmatig vis wil eten, kan om de blootstelling aan kwik te beperken beter variëren en vaker kiezen voor kleinere vissoorten die lager in de voedselketen staan, zoals zalm, kabeljauw, schol of pangasius. Tonijn en andere grote vissoorten (die een predator zijn) kunnen nog steeds geconsumeerd worden, maar passen (conform het EFSA-advies) het best in een gevarieerd en gematigd consumptiepatroon.

Nutrilab: data-gedreven voedselveiligheid

Bij Nutrilab blijven wij onze analysecapaciteit en dataset uitbreiden. Door structureel te monitoren en resultaten te toetsen aan actuele wetgeving, dragen wij bij aan transparantie en onderbouwing van voedselveiligheidsbeleid.

Naarmate de dataset van Nutrilab groeit, kunnen wij trends nog beter duiden en onze klanten voorzien van steeds scherpere, data-gedreven inzichten.

Bronnen:

EFSA. Fish and seafood consumption in the EU: awareness of dietary advice and mercury. Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid. Verkregen van https://www.efsa.europa.eu/nl/news/fish-and-seafood-consumption-eu-awareness-dietary-advice-mercury

Richards, W. (2020, 17 December). Robbie Williams nearly died from mercury poisoning after eating too much fish. NME. https://www.nme.com/news/music/robbie-williams-nearly-died-from-mercury-poisoning-after-eating-too-much-fish-2841128

Verordening (EU) 2023/915. Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 10 augustus 2023 betreffende de vaststelling van bepaalde maximumgehalten voor verontreinigingen in levensmiddelen. Verkregen van https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A02023R0915-20230810